RU
Philology. Theory & Practice
  • Original research article
  • October 23, 2026
  • Open access

The poetics of newspaper publications by J. Seydahmet (Kırımer): journalism and narrative short fiction in the mirror of the First Crimean Tatar Kurultai (1917-1918)

Full
text RU

Abstract

The study aims to conceptualize the poetics of J. Seydahmet’s newspaper publications during the First Crimean Tatar Kurultai period (1917-1918) as an integrated literary-rhetorical system of civic mobilization. Its genesis is traced through the transition from the early enlightenment-oriented journalism of the “Terciman” (“The Interpreter”) newspaper to the topical political rhetoric of “Millet” (“The Nation”), where the concepts of Jadidism acquire specific generic and metaphorical forms. This study introduces a novel approach by developing and applying an integrative macro- and micropoetic analytical model to this source base, thereby interpreting the author’s literary legacy not merely as a body of historical evidence, but as a unified literary-rhetorical framework. The results demonstrate that the publication year of the prose collection “Unutulmaz közyaşları” (“Unforgettable Tears”) is revised to 1918 based on the Rumi calendar, superseding the traditionally cited 1916, while the early manifesto “Yigirminci asırda tatar milleti…” (“The Oppressed Tatar Nation…”) is textually demarcated into clandestine (1910) and official printing (1912) stages. Furthermore, in the foreign editions of the hybrid story-feuilleton “Milliy duyğu” (“National Feeling”), the socio-critical edge is attenuated by substituting the cross-cultural markers of inequality (“мадам” (madam) and “барышня” (miss)) with the autochthonous terms “qadınlar” and “qızlar”. Simultaneously, the metaphor of tears (közyaşlar) evolves from capturing collective trauma in “Terciman” into an instrument of cognitive awakening for the nation. Jean-Marie Guyau’s concept of psychological suggestion serves as the rhetorical foundation for the mobilizing appeals in “Millet”, whereas in the hybrid fiction pieces “Milliy duyğu” and “Cın Mambet” (“Possessed Mambet”), the concept of will (irade) shifts from a state of spiritual deficiency to a core category of character (seciye). Finally, the historiographical reception of the author is shown to shift from B. Chobanzade’s sociological critique to a deliberate strategy of silencing within Soviet academic discourse of the 1930s, specifically in the works of Academician A. Krymsky.

Research materials

  1. Гирайбай А. Къырым эдебиятына бир бакъыш // Йылдыз. 1995. № 3.
  2. Керимов И. Джафер Сейдамет. Икяелер. Симферополь: Тарпан, 2009.
  3. Керменчикли Джемиль. Ма-бих-иль ифтихарым – къырымлыкътыр меним гьурурым / сост. Т. Н. Киримов Симферополь: Крымучпедгиз, 2005.
  4. Cafer Seydahmet Kırımer. Bazı hatıralar. İstanbul: Emel, 1993.
  5. Cafer Seydamet Beyin Jubilesi // Şimalî Kafkasya. 1935. No. 18.
  6. Çobanzade B. Qırımtatar edebiyatında qurultaycılıq ve milletçilik. Bakü: Azerbaycan-İlmi Araştırma Enstitüsünün neşriyatı, 1929.
  7. İdareden. Cafer efendi Seydahmet // Terciman. 1914. Oktabr 7.
  8. Matbuat Kanunu Mucibince // Tanin. 10 Rebiülahir 10 Nisan 1911.
  9. Millet cevherleri: N. Çelebicihan, C. Seydahmet, H. Ayvazov, H. Odabaş, O. Murasov, C. Kermençikli, A. Qadrizade: 1917-1920 ss. “Millet” gazetasında basılğan edebiy-publitsistik eserler / haz.: Т. Kirimov. Simferopol: Qırımdevoquvpedneşir, 2012.
  10. Otar İ. Cafer Seydahmet Kırımer (1889-1960) // Emel. 1960. No. 1.
  11. Otar İ. Cafer Seydahmet Kırımer. Mefküre ve Türkçülük. İstanbul: Emel, 1965.
  12. Otar İ. Cafer Seydahmet Kırımer. Ülkü ve Türkçülük. İstanbul: Su Yayınları, 1979.
  13. Qızıltaşlı C. S. Büyüklük nerde? // Terciman. 1914a. Oktabr 7.
  14. Qızıltaşlı C. S. Güyonıñ “Talim ve terbiye-i varis” adlı kitabından // Terciman. 1914b. Oktabr 24-26, 28.
  15. Qızıltaşlı C. S. “Terciman” oquyıcılarına! // Terciman. 1914с. Sentabr 26.
  16. Şehab Nezihi. Yirminci Asırda Tatar Millet-i Mazlumesi. Dersaâdet, 1912.
  17. Seydahmet C. 27 Ağustos // Millet. 1917a. Avgust 28.
  18. Seydahmet С. Borisoglebskiyden mektup! // Terciman. 1914a. Noyabr 28.
  19. Büyük şairimiz Tuqayın vefatınıñ eki yıl olması münasebetiyle // Terciman. 1915a. Aprel 5.
  20. Seydahmet C. Cin Mambet // Millet. 1917b. Noyabr 20-23.
  21. Seydahmet C. İçtimaiy dertlerimizden: idaresizlik // Terciman. 1915b.Fevral 25-26.
  22. Seydahmet C. İptidaiy mekteplerimiz nasıl islâh edilebilir? // Terciman. 1914b. Dekabr 23-24.
  23. Seydahmet C. İş kerek, iş! // Terciman. 1915c. Yanvar 28-29.
  24. Seydahmet C. Milliy duyğu: Felyeton // Millet. 1917c. Sentabr 3-5, 7-8, 10.
  25. Seydahmet C. Safa Bayazidov ve tarafdarlarına // Terciman. 1915d. Avgust 29.
  26. Seydahmet C. Sevebilsek! // Terciman. 1914c. Noyabr 20.
  27. Seydahmet C. Unutulmaz Gözyaşları. İstanbul: Kütüphane-i Sûdî, 1918.
  28. Seydahmet C. Unutulmaz közyaşları // Terciman. 1917d. Yanvar 22, 28-31.

References

  1. Губогло М., Червонная С. Крымскотатарское национальное движение. М.: Центр по изучению межнациональных отношений, 1992. Т. 2: Документы. Материалы. Хроника.
  2. Зайцев И. Крымская историографическая традиция XV-XIX вв.: пути развития: рукописи, тексты и источники. М.: Восточная литература, 2009.
  3. Зарубин В., Зарубин А. Из истории крымскотатарского национального движения летом 1919-1920 гг. // Материалы по археологии, истории и этнографии Таврии. Симферополь: Таврия, 1996. Вып. V.
  4. Исхаков С. Дж. Сейдамет – политэмигрант в Европе (1920-1930-е годы) // Исторический вестник. 2022. Т. 41. https://doi.org/10.35549/HR.2022.2022.41.003
  5. Іванець А., Когут А. Кримськотатарський національний рух у 1917-1920 рр. за архівами комуністичних спецслужб. К.: К.І.С., 2019.
  6. Керимов И. XX асырнынъ башларында къырымтатар гуманитар фикрининъ айдын шахслары: монография. Саратов: Амирит, 2023.
  7. Куршутов Т. Эпическая проза и публицистика Дж. Сейдамета: тематические мотивы, жанрово-стилевая специфика: дисс. … к. филол. н. К., 2013.
  8. Меметова Л. Дж. Сейдаметнинъ «Унутылмаз козьяшлары» икяесинде ашкъ мефкуреси // Вопросы крымскотатарской филологии, истории и культуры. 2016. № 2.
  9. Панова З. Изображение героев в произведении Джафера Сейдамета «Нурлы къабирлер» // Научный вестник Крыма. 2017. № 3 (8).
  10. Сейдаметов Э. Проблема этнонима крымских татар в произведениях Дж. Сейдамета // Крымское историческое обозрение. 2024. Т. 11. № 2.
  11. Студії з Криму. II-IX: Кримсько-татарські студії / ред. А. Кримський. К.: Українська Академія Наук, 1930.
  12. Dündar A. Merthan. Japonya Arşivlerindeki İngiliz Belgelerine Göre Kırım Milli Parlamentosu Başkanı Cafer Seydahmet’in Siyasi Faaliyetleri // Karadeniz Araştırmaları. 2006. No. 9.
  13. Gasimov Z. Warschau gegen Moskau. Prometheistische Aktivitäten zwischen Polen, Frankreich und der Türkei 1918-1939. Stuttgart: Franz Steiner Verlag, 2022.
  14. Işık H., Doğan A. Genel Türk Tarihinin Kaynaklarından Süreli Yayınlara Bir Örnek: Kırım Mecmuası // Tarih ve Gelecek Dergisi. 2017. Vol. 3. No. 3.
  15. İpek B., Durak A. Cafer Seydahmet’in Hikâyelerinin Kurgu ve Üslup Özellikleri Üzerine Bir İnceleme // Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2023. No. 2.
  16. Kırımal E. Kırım Türklerinin Millî Mücadelesi. Özellikle 1917-1918 Yıllarında / Terc.: E. Uğur. Ankara: Ötüken Neşriyatı, 2008.
  17. Kırımlı H. Kırım Tatarlarında Millî Kimlik ve Millî Hareketler: 1905-1916. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1996.
  18. Özcan Ö. Cafer Seydahmet Kırımer ve Kırım Türklerinin Millî Mücadelesi. Ankara: Bengü Yayınları, 2013.
  19. Özkan Ü. Cafer Seydahmet’in Kırım sorununa çözüm arayışları (1918-1920) // Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2022. No. 8.
  20. Sarı M. Cafer Seydahmet’in Raporu: Rusya, Almanya ve Polonya Üzerine Diplomatik Bir Analiz // Uluslararası Doğu Avrupa Araştırmaları. 2024. Vol. 6. No. 2.
  21. Uzunağaç E. Cafer Seydahmet Kırımer (1889-1960): Hayatı, Fikirleri ve Eserleri: Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi, 2022.
  22. Ülküsal M. Kırım Türk-Tatarları. Dünü – Bugünü – Yarını. İstanbul: Baha, 1980.

Author information

Tair Nuridinovich Kirimov

PhD

Fevzi Yakubov Crimean Engineering and Pedagogical University, Simferopol

About this article

Publication history

  • Received: September 11, 2026.
  • Published: October 23, 2026.

Keywords

  • Дж. Сейдамет
  • Первый Крымскотатарский Курултай
  • публицистика и нарративная проза
  • макро- и микропоэтика творческого универсума
  • история крымскотатарской литературы
  • J. Seydahmet
  • First Crimean Tatar Kurultai
  • journalism and narrative short fiction
  • macro- and micropoetics of the creative universe
  • history of Crimean Tatar literature

Copyright

© 2026 The Author(s)
© 2026 Gramota Publishing, LLC

User license

Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0)